donderdag 19 februari 2015

Yvo Nuyens. Omdat, door het verleggen van die ene steen, de stroom nooit meer dezelfde weg zal gaan.

In ons land stellen we grote ongelijkheden in gezondheid vast, louter op grond van variabelen die de socio-economische status van een persoon bepalen. De laatste gezondheidsenquête liegt er niet om. De onderzoekers tellen 28% rokers bij de laagst opgeleiden en 18% bij de hoogst opgeleiden. 48% van de mannen met een lagere opleiding zegt in slechte gezondheid te verkeren, tegenover 20% van de mannen met een hogere opleiding. 4% van de hoogst opgeleide vrouwen beschikt niet meer over natuurlijke tanden. Bij de laagst opgeleide vrouwen is dat maar liefst 37%.

Als kind wilde ik heel graag dierenarts worden. Geen schoothondjes of parkieten voor mij: in mijn dromen verloste ik kolossale paarden en koeien van helse pijnen. Maar ja, Gent ligt te dicht bij Kortrijk en ik ging op kot in Leuven en studeerde met, laat ik het zo noemen, toenemende belangstelling pol&soc. De laatste twee jaar groeide mijn interesse dan helemaal voor het vakgebied ‘sociologie van het gezin, de bevolking en de gezondheidszorg’, zoals dat toen heette. En daar kreeg ik les van gezondheidssocioloog Yvo Nuyens en leerde over de organisatie van de gezondheidszorg, de sociale determinanten van gezondheid, over de kromme eerstelijn, over de impact van verzuilde ziekenfondsen, de farmaceutische industrie en artsensyndicaten, over de kinder- en moedersterfte in Afrika, over het recht op inspraak van patiënten...

Professor Nuyens was geen droge wetenschapper; hij zette evidentie om in praktijk, vanuit verontwaardiging en met de nodige passie. Zo was hij oprichter en bezieler van Trefpunt Zelfhulp, het informatie- en ondersteuningscentrum voor zelfhulpgroepen in Vlaanderen. Hij was ook programmadirecteur bij de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève. In vele ontwikkelingslanden bouwde hij mee aan een gezondheidszorgsysteem dat aansloot bij de noden van arme bevolkingsgroepen. Ik herinner me dat hij ons als studenten een week aan een stuk ‘vorderde’ voor zijn lessen, omdat hij maar één week in het land was. Ik herinner me zijn witte pakken, zijn vrolijke sjaaltjes, zijn sjakosse, zijn humor, zijn reisverhalen, zijn liefde voor Afrika en de Afrikaanse medemens (je hebt het of je hebt het niet) en zijn gedreven inzet voor een betere organisatie van de gezondheidzorg.

De professor overleed op 20 januari 2015.

De laatste jaren was hij weer erg actief in het analyseren van de vooruitgang maar ook de stilstanden van ons gezondheidszorgsysteem. De ‘trein der traagheid ’of ‘de logge olifant’, zo noemde hij dat. In 2013 publiceerde hij de essaybundel ‘Dokter, ik heb ook iets te zeggen’ en stelde vast dat de patiënt ondertussen wel een pak mondiger is geworden maar als groep ‘belanghebbenden’ nog altijd onvoldoende weegt op het beleid. En dat het nog altijd niet goed gaat met de geestelijke gezondheidszorg, en dat de overheid onvoldoende investeert in preventie en dat de ongelijkheden in gezondheid toenemen. Niet lang erna, in mei 2013 en onder zijn leiding formuleert ‘de Kievitgroep’, een denktank met meer dan twintig zeer uiteenlopende gezondheidsexperts, een opmerkelijke beleidsconsensus over noodzakelijke veranderingen in de gezondheidszorg. Een belangrijk deel daarvan kwam terecht in de regeerakkoorden. Godzijdank.

Het doorbreken van de sociale ongelijkheid in gezondheid, was tot het laatst één van zijn grootste bekommernissen. In de artsenkrant van oktober 2014 deed hij deze oproep onder de noemer ‘De schande van de gezondheidskloof’:

Tenslotte is er behoefte aan een meer lokale aanpak. Internationale maar ook nationale voorbeelden, onder meer van de Koning Boudewijnstichting en het initiatief Gezonde Gemeente, bevestigen de kritische rol die lokale besturen in overleg met de bevolking kunnen spelen in het terugdringen van de gezondheidskoof. Dit gaat van Huizen van het Kind over sociale diensten tot en met lokale huisartsenkringen die allemaal...een steen in de rivier kunnen verleggen.

Onze organisatie neemt de oproep op de letter. Op 6 maart organiseert collega Barbara een bijeenkomst van steenverleggers. Steden, gemeentes en OCMW ’s hebben hefbomen in handen voor meer gezondheidsgelijkheid. Dat is onze boodschap en dit is het programma. Je bent welgekomen.



Annick
annick@logo-oostbrabant.be

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen